Bài phát biểu khai mạc của Phó Thủ tướng Trương Vĩnh Trọng tại Hội nghị chuyên đề can thiệp giảm tác tại Hội nghị chuyên đề can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện tại Hà Nội ngày 28, 29/7/2008

"Thưa các vị đại biểu, Thưa các vị khách quốc tế, Thay mặt Chính phủ và Ủy ban Quốc gia phòng, chống AIDS và phòng, chống tệ nạn ma tuý, mại dâm, tôi nhiệt liệt chào mừng và cảm ơn sự có mặt của các đồng chí lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương, lãnh đạo Uỷ ban nhân dân  các tỉnh, thành phố, các vị khách trong nước và quốc tế đã đến tham dự Hội nghị chuyên đề can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện Thưa các vị đại biểu, Đại dịch HIV/AIDS đang diễn biến và phát triển với tốc độ nhanh chóng. Tuyên bố thiên niên kỷ năm 2000 của Liên Hiệp Quốc đã cảnh báo về đại dịch này như một thách thức đối với nhân loại nếu không có những biện pháp phòng, chống hiệu quả, nó sẽ gây ra những hiểm hoạ khôn lường, nhất là với nước nghèo. Ở Việt Nam, theo thống kê của Bộ Y tế tính đến ngày 30 tháng 4 năm 2008 có 125.729 người nhiễm HIV và 26.346 bệnh nhân AIDS đang còn sống và 38.875 bệnh nhân đã tử vong do AIDS. Tiêm chích ma túy vẫn là đường lây nhiễm HIV chủ yếu tại Việt Nam, vì vậy, việc nghiên cứu để đưa vào triển khai các biện pháp can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma túy cũng như từ nhóm này ra cộng đồng là hết sức cần thiết. Các bài học kinh nghiệm trên thế giới và ở Việt Nam cho thấy: chỉ có hoạt động can thiệp mới có thể ngăn chặn được lây nhiễm HIV: chương trình bơm kim tiêm và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế tại Úc đã khống chế lây nhiễm HIV trong nhóm nghiện chích ma tuý xuống dưới 2%. Nếu đầu tư 900 USD cho chương trình dự phòng thì sẽ cứu được 1 người không bị nhiễm HIV. Thưa các vị đại biểu, Nhận thức được tầm quan trọng của chương trình can thiệp giảm tác hại trong dự phòng lây nhiễm HIV. Trong nhiều năm qua, Đảng và Nhà nước đã tập trung chỉ đạo quyết liệt nhằm chủ động phòng, chống có hiệu quả đại dịch HIV/AIDS. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật ra đời đã tạo hành lang pháp lý cho việc triển khai chương trình can thiệp giảm tác hại trong đó có Luật phòng, chống HIV/AIDS. Có thể nói, đây là một văn bản pháp lý có hiệu lực cao nhất thể hiện sự quan tâm chỉ đạo của Chính phủ cũng như cam kết chính trị mạnh mẽ của Đảng và Nhà nước ta trong công tác phòng chống AIDS. Bên cạnh đó, Nghị định 108 hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Phòng, chống nhiễm vi rút gây ra hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải ở người (HIV/AIDS) đã quy định cụ thể về công tác can thiệp giảm tác hại dự phòng lây nhiễm HIV trong đó có chương trình bơm kim tiêm, chương trình bao cao su và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế. Sau khi Luật được Quốc Hội thông qua, chương trình can thiệp được triển khai tương đối mạnh mẽ, quyết liệt và số lượng bơm kim tiêm được  phân phát đã tăng lên gấp nhiều lần. Tôi đánh giá cao nỗ lực của Bộ Y tế, của hệ thống phòng, chống HIV/AIDS trong công tác này. Tôi đã được Lãnh đạo Bộ Y tế báo cáo đã ban hành rất nhiều văn bản để đẩy mạnh chương trình can thiệp giảm tác hại trong đó có văn bản đề nghị Uỷ ban nhân dân các tỉnh, thành phố tăng cường phân phát bơm kim tiêm và triển khai chương trình can thiệp. Thưa các vị đại biểu, Cai nghiện và điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện là vấn đề hết sức khó khăn, phức tạp. Mặc dù vậy, công tác cai nghiện phục hồi đã đạt được một số kết quả nhất định. Số lượng người được cai nhiều hơn, công tác quản lý, giám sát, giúp đỡ người sau cai nghiện được quan tâm, tăng cường. Những mô hình cai nghiện tiêu biểu như: mô hình cai 3 giai đoạn của Tuyên Quang; mô hình quản lý, giám sát, giúp đỡ người sau cai của 100 Câu lạc bộ B93 ở Hà Nội; mô hình cai nghiện kết hợp tại Trung tâm và cộng đồng ở Mường Hum (Lào Cai); mô hình tổ chức quản lý, dạy nghề và giải quyết việc làm cho người sau cai nghiện ma túy tại thành phố Hồ Chí Minh, Hà Nội... cho thấy sự quan tâm, cố gắng của các cấp, ngành và toàn xã hội trong cuộc đấu tranh phòng, chống ma túy. Tuy nhiên, các yếu kém, hạn chế và tồn tại trong công tác cai nghiện phục hồi cũng còn rất nhiều. Đó là số lượng người được cai nghiện có tăng về lượng nhưng về chất thì chưa có sự chuyển biến rõ nét, tỷ lệ tái nghiện chưa giảm; số người sau cai nghiện thực sự hoàn lương, có công ăn việc làm, cuộc sống ổn định chưa nhiều. Công tác cai nghiện phục hồi chưa đồng bộ, đều khắp, nhiều địa phương chưa có sự chủ động, sáng tạo trong công việc, còn trông chờ vào Trung ương. Thưa các vị đại biểu, Chương trình điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc Methadone là một trong các chương trình được nhiều nước trên Thế giới triển khai. Các nghiên cứu Quốc tế đã đưa ra các bằng chứng về lợi ích của chương trình Methadone trong dự phòng lây nhiễm HIV, giảm sử dụng ma tuý bất hợp pháp, giảm tội phạm, là chương trình mang lại nhiều lợi ích về hiệu quả chi phí. Tại Việt Nam, chương trình mới bắt đầu được triển khai thí điểm tại Hải phòng và Thành phố Hồ Chí Minh từ tháng 4/2008 và đã có một số kết quả bước đầu.    Tại Hội nghị này, tôi mong muốn các chuyên gia Quốc tế và Việt Nam sẽ cùng thảo luận, chia sẻ kinh nghiệm trong việc triển khai các biện pháp điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện đặc biệt là liệu pháp điều trị thay thế đồng thời cùng thảo luận để tìm ra các giải pháp tốt nhất trong can thiệp giảm tác hại và các biện pháp điều trị cai nghiện. Thưa các vị đại biểu, Nhân dịp này, tôi xin cám ơn sự ủng hộ và giúp đỡ của các tổ chức Quốc tế cho chương trình phòng, chống HIV/AIDS ở Việt Nam đặc biệt là chương trình thí điểm điều trị nghiện các chất dạng thuốc phiện bằng thuốc thay thế Methadone. Tôi mong muốn các bạn Quốc tế sẽ tiếp tục ủng hộ, kề vai sát cánh với Việt Nam trong công cuộc phòng, chống HIV/AIDS. Chúc sức khỏe các vị khách quý, các quý vị đại biểu và chúc Hội nghị thành công tốt đẹp".